تحقيقي در باره سرچشمه خرافات
محققان دانشگاه آوستين تگزاس مي گويند: نداشتن قدرت کنترل شرايط موجود، مي تواند باعث شود افراد الگوها يا تصاويري را “مشاهده” کنند که در واقع وجود ندارند و اين يافته اي است که ظاهرا مي تواند علت رفتارهاي غيرمنطقي را توضيح دهد.
اين محققان اظهار داشتند: آنچه در تحقيقشان يافته اند مي تواند توجيه کند که براي مثال چرا بازيکنان بيس بال، آداب طولاني و پيچيده اي بجا مي آورند و يا تحليلگران بازار بورس گاهي بر اساس اطلاعاتي کامل بي ضرر، روندي بد يمن را پيش رو مي بينند.
جنيفر ويتسون، مي گويد: نياز به ساختار فکري و يا درک يک موضوع، مردم را به سمتي هدايت مي کند که خود را به گونه اي فريب دهند که چيزهايي را ببينند يا ارتباطاتي برقرار کنند که در عالم واقع وجود ندارد.
ويتسون که مقاله علمي اش در اين زمينه در مجله علمي “ساينس” انتشار مي يابد ، عنوان مي کند “زماني که ما قادر به کنترل چيزي نيستيم، چيزهايي مي بينيم و يا به دنبال الگوهايي- گاه غيرواقعي - مي گرديم تا احساس کنترل خود را بازگردانيم.”
اين محقق مي گويد بسياري از بازيکنان بيس بال نمونه هاي کلاسيکي از يک فرد خرافاتي هستند. اين افراد لباس ورزشي که برايشان شانس مي آورد مي پوشند و قبل از شروع بازي چندين کار خاص انجام مي دهند.
او و همکارش آدام گالينسکي از دانشگاه نورث وسترن در ايلي نويز به اين فکر افتادند که احتمالا نداشتن کنترل فرد در کانون اصلي بسياري آداب و حرکات آييني و تئوري هاي توطئه قرار دارد.
آنان براي اثبات اين موضوع يک سلسله آزمايش انجام دادند و در آنها به طرق مختلف روي ميزان کنترل افراد اثر گذاشتند، براي مثال از مردم خواستند به چندين سوال پاسخ دهند سپس به طور اتفاقي به نيمي از آنها گفتند که دارند اشتباه مي کنند.
آنگاه داوطلبان مي بايست الگوها را پيدا مي کردند. در يک آزمايش از آنها خواسته شد در طرح هاي نقطه نقطه، تصاويري را بيابند. نيمي از آنها مجموعه اي از نقاط بي هدف و معمولي بود و در نيمي ديگر مي شد تصاويري را پيدا کرد.
هر دو گروه به درستي تصاوير را از ميان نقطه ها تشخيص دادند اما گروهي که بر اساس قسمت قبلي آزمايش احساس مي کردند کنترل از دستشان خارج است، در ۴۳ درصد مجموعه نقطه ها نيز تصاويري را “مشاهده ” کردند.
ويتسون گفت ” ما روي احساس کنترل افراد اثر گذاشتيم و نشان داديم که نياز آنها به داشتن ساختار فکري افزايش يافته است .
در يک آزمايش ديگر از اين افراد خواسته شد براساس اطلاعاتي که نسبتا بي طرف و خنثي بود، سهامي را انتخاب کنند.
ويتسون گفت افرادي که احساس مي کردند قدرت کنترل ندارند، احتمال بيشتري داشت که در مورد يک سهم نظر قاطعانه اي بدهند حتي زماني که هيچ الگوي واقعي که نظر آنان را تاييد کند وجود نداشت.
ويتسون گفت ” مردم در تمامي انواع اطلاعات و داده ها الگوهاي غيرواقعي مشاهده مي کنند، در بازارهاي بورس روندهايي را مشاهده مي کنند، در صحنه هايي بي جان چهره هايي را مي بينند و در ميان آشنايان خود به دنبال يافتن ردپاي توطئه هايي هستند.
او چنين نتيجه گيري مي کند که اين آزمايش نشان مي دهد نداشتن کنترل به نياز مبرمي براي نظم مي انجامد حتي نظمي خيالي و موهوم.
به گفته او با توجه به وضعيت بحراني و خطرنا ک در بازار بورس وال استريت، معامله گران ممکن است در حالي که منتظر پيامدهاي اين اوضاع هستند، از روي خرافات مواظب باشند پايشان داخل شکافهاي پياده روگير نکند و يا به نکات آييني ديگري توجه کنند.
.”آنها به هر نوع الگويي که به آنان احساس بهتري بدهد، متوسل خواهند شد.”
| 
